Geçtiğimiz yıl, Diyarbakır’ın Lice ilçesindeki Birkleyn mağaraları, birinci derece arkeolojik sit alanı olmasına rağmen ruhsatlı madencilik faaliyetlerine açılmıştı. Hukuki itirazlar ve süreçler sonucunda bu projeler iptal edildi ve madencilik çalışmalarına geçici durdurma kararı verildi.
İtiraz süreci, mağaraların bulunduğu bölgenin sadece arkeolojik bir sit alanı olmasının ötesinde, Uluslararası Doğa Koruma Örgütü tarafından da ‘önemli doğal alan’ olarak kabul edildiğini gösterdi. Bu alan, endemik flora ve fauna açısından zengin olmakla birlikte 8 bin yıllık kitabeler ve Asur döneminden kalma heykeller gibi değerleri barındırıyor.
Türkiye Barolar Birliği ve Diyarbakır Barosu’ndan Avukat Ahmet İnan, süreç boyunca bölge halkı ve sivil toplum örgütleriyle işbirliği içinde hareket edildiğini belirterek, mevcut yürütmeyi durdurma kararının, bu tarihî ve ekolojik değerlere olan tehditlerin mahkemece net biçimde görüldüğünü ortaya koydu. “Projenin durdurulması,” dedi, “bizim yaşam alanlarımızı ve kültürel mirasımızı koruma konusunda atılan önemli bir adım.”
Bölgenin evrensel miras potansiyeli İnan, 1990’lardan itibaren Avrupa’daki arkeologların da ilgisini çeken bu alanın, yalnızca arkeolojik açıdan değil, jeomiras ve ekosistem açısından da özel bir değer taşıdığını kaydetti. Buranın kapsamlı bir çalışma ve zararlı projelerden korunması gerektiğini vurguladı. “Buraların gerçek değeri ancak kapsamlı kazı ve bilimsel incelemelerle ortaya çıkabilir,” ifadelerini kullandı.
Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü’ne yapılan başvurularla, kamu kurumlarıyla koordineli olarak bölgenin korunmasına yönelik çabalar sürdürülüyor. İnan’a göre, arkeolojik sit, doğal alan ve jeomiras özelliğinin bir arada bulunduğu bu yer için ortak değerlerin ortaya çıkarılması ve yaşatılması için hızlı adımlar atılması gerekli.
UNESCO Dünya Mirası yolunda ilerlemek için bir başvuru süreci başlatacaklarını söyleyen İnan, bu sürecin basamakları hakkında şu ifadeleri paylaştı: Kamu kurumlarının başvurması gerektiği ve bağımsız meslek örgütlerinden daha çok kamu odaklı koordinasyon gerektiğini belirtti. Alanın hem doğal dikkat çekiciliği hem de arkeolojik önem taşıması nedeniyle, UNESCO’ya aday olacak nitelikte görüldüğünü dile getirdi. Bölgeye ilişkin jeomiras alanı olması gibi ek faktörler de, başvurunun güçlendirilmesi için önemli gördüğü noktalar arasında yer alıyor.
Uluslararası miras listesine girme hedefi için gereken süreçlerin başlatılacağını belirten İnan, hem kamu kurumları hem de yerel halk ve sivil toplumun ortak hareket etmesini beklediklerini vurguladı. Bu adımlar, bölgenin korunması ve ortak değerlerin nesiller boyunca yaşatılması adına kritik olarak öne çıkıyor.
Yorumlar kapalı.