Diyarbakır’ın Kocaköy ilçesinin üzerinde bulunan zemin, uzun yıllar süren jeolojik hareketler ve fosil kalıntılarıyla dikkat çekiyor. Bölgede yer yer fosillerin ve fay kırıklarının izleri, zengin bir jeolojik ve paleontolojik geçmişe işaret ediyor.
İlçe merkezine yaklaşık 4 kilometre mesafedeki kayaçlarda görülen fosiller ve fay kırıkları, kayda değer bir görsel çeşitlilik oluşturuyor. Antropolog Naci Akdemir, bu alanın Tetis Denizi’nin tortulu çökellerini barındırdığını ve bu çökellerin, Afrika-Arabistan plakalarının Avrasya karşısında yükselme-dalma hareketiyle şekillendiğini belirtiyor. Antalya ve Batı Anadolu’nu etkileyen bu süreçte, tek tabakadan başlayarak zamanla yükselme ve alçalma yaşandığına dikkat çekiyor: yüksek olan doğu ve batı zonları arasındaki çatlaklar, bu hareketliliğin parçalı yapısını gösteriyor. Akdemir’e göre çatlaklar, zaman içinde birbirinden ayrılarak günümüzün kırık-düzenini meydana getiriyor.
“Yöremizdeki depremler bu hareketlerden kaynaklanır” şeklinde özetlenen görüş, yaklaşık 250-300 milyon sene öncesine uzanıyor. Jeolojik hareketin günümüzde de sürmekte olduğu düşünülüyor; bölgedeki deprem aktiviteleri de bu dinamiğin bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Yerin, Süveyş ile Basra Körfezi arasını kapsayan eski hattın üzerinde olduğu ve yıllık yaklaşık 10-15 milimetrelik bir kuzeye doğru hareket gösterdiği savunuluyor. Anadolu Yarımadası ise batıya kayarak Ege Denizi’ne doğru hareket ediyor. Hareketin yönü sola, batıya moment veren bir karakterde olup, özellikle Hint kıtasının Avrasya’ya karşı yükselişi ve diğer bölgelerdeki meyillerle destekleniyor.
Akdemir, Hindistan’ın Himalayalar üzerinden Avrasya’yı yükselttiğini, İran ve Anadolu’nun batıya doğru olan bu hareketiyle uyumlu bir senkronizasyon içinde ilerlediğini vurguluyor. Batıda Atlas Dağları’nı kıvırdıktan sonra bu hareketin Cebelitarık’a kadar zeminini etkilediğini, fakat Alp kıvrımları ile Pireneler’in bu sistemi etkilediğini unutmamak gerektiğini belirtiyor.
“Akdeniz, daralıyor” diyen bilim insanı, bölgede bulunan sediment tortulları üzerinde bakterilerden omurgalı hayvanlara kadar pek çok fosil türünün izini sürüyor. Deniz canlılarına ait fosillerin bu süreçte önemli birer kanıt olduğuna dikkat çekiliyor. Bu tortullar üzerinde bulunan çene kemiği gibi kalıntılar, eski jeolojik hareketlerin günümüzdeki araziye dönüşümünü anlamaya yardımcı oluyor. Slaytlar halinde görülen katmanlar, zaman içinde birbirinden bağımsız kırıklar halini almış durumda; bu da hareketin geçmişte olanı hariç, şu anda da devam ettiğini düşündürüyor. 5-6 milyon yıl kadar önce bölgede mevcut manzaranın bugün ile benzer bir görünüme kavuştuğu ifade ediliyor. Tetis Denizi’nin günümüzde Akdeniz’e dönüşmesi ise daralmanın devam edeceğini gösteriyor. Gelecek 10 milyon yıl içinde Kocaköy arazisinin benzer bir görünüm kazanacağı öngörülüyor.
Yorumlar kapalı.